Насрулло Саййид
Узбек
жамиятида
Хукумат ва
Мухолифат
муносабатлари нега
юмшамаяпти?
Бугунги кунда
Узбекистон
Хукуматида
ишлайдиган хар кандай амалдорга куйидаги
саволни
расмий
равишда бериб
куринг:
-Узбекистонда
мухолифат борми? Улар
кимлар,
узи?
Албатта
куйидаги
расмий
жавобни оласиз:
Бор, улар 3-4 та бузгунчилар,
осойишталигимизни куролмайдиганлар.
Нима
керак узи уларга?
Тинчгина
юрмайдими?-
деб
Сизга
расмий
жавоб кайтаради.
Норасмий сухбатда бошкача фикр
билдирадиган
расмийлар хам
анчагина.
Худди шунга ухшаш
карама-карши
саволни Мухолифатдаги
уртокларга бериб
курайлик:
Хозирги хукуматга муносабатингиз?
“Хамма ёкни расво
килди,
диктатура” ва
хоказо
Демак,
икки
томон
бир-бирига
токатсиз. Шу
сабабли Хукумат Мухолифатни
тинимсиз таъкиб
килмокда,
аъзоларини камамокда,
кувгин
килмокда. Шу
сабабли
Мухолифат Хукуматни
тинимсиз
кораламокда,
дунёдаги барча
йигинларда
танкид
килмокда, китоблар чоп
этмокда ва хоказо. Хуш аслида
шундай булиши
керакми?
Шу борада озрок фикр юритишга жазм килдим. Ха аслида хам шунга якинрок булиши керак, менимча. Лекин бу икки томоннинг хам маданиятига боглик. Дунёнинг хамма юртларида хам шундай муносабатлар мавжуд. Лекин у ерларда икки томон роса тортишиб булганидан сунг бир оз танаффусга чикади, бирга чой ёки май ичади, бирга сухбат куради ва бирга утириб хазиллашади.
Орада гараз ёки узаро душманлик булмайди. Танаффусдан сунг яна навбатдаги бахс бошланади. Япония парламентида икки томоннинг бир-бирига оек кийимларини ечиб отганликларини, Россия парламентида бир-бирини муштлаганини купчилигимиз гувохи булганмиз. Лекин уша Жириновский билан Зюгановни бир стол атрофида утириб отамлашиб турганини хам курганмиз.
Хуш бизда нега ундай эмас? Биз шунчалик маданиятсиз халкмики, бизда бахслашиш маданияти йук. Бутун инсоният бугун нимага эришган булса, хаммаси соглом бахс, ракобат оркалигина амалга ошганлигини нахотки биз тушунмаймиз. Ахир бахс бу- цивилизация араваси гилдирагини айлантирувчи куч-ку. Узбек давлатчилигининг тараккиёти хам мана шу кучнинг кудратига бевосита боглик. Агар биз уз муаммоларимиздан бахс килиб, бир неча таклифлар орасидан энг яхшисини танлашни урганмас эканмиз, дунё хамжамиятида судралиб юраверамиз ва урнимиз шунга яраша булиши аник.
Хуш
нега
биз
умуммиллий
манфаатлар учун соглом
ракобатлашиш йулини топа
олмаяпмиз? Нега хали бери
Хукумат ва
Мухолифат
орасидаги зиддиятлар
таранглашиб
бормокда? Нега бугун биз уз
давлатчилик муаммоларимизни узимиз
хал
кила
олмай,
Смит ва Иван
тогалар
олдида мухокама
киляпмиз? Нахотки
ушалар бизни рузгоримиздаги
муаммоларни
хал
килиб
беради? Улар яхши
маслахатлар ва балким ёрдамлар
бериши
мумкиндир,
аммо
биз
узимиз хам узаро багрикенгликни
урганишимиз ва
бир-биримизга адоват билан карамасликка
урганишимиз
лозимдир.
Хуш ахволнинг шу даражага келиб колишида ким купрок айбдор? Хамма бирданига “Хукумат” деб юборди. Мен буни хис килдим.Хакикатан хам Хукумат. Чунки у кудратли, унинг хамма нарсаси бор.Унинг маблаги, армияси , куч кулловчи кучлари, матбуоти, хуллас хамма нарсаси бор. Мухолифатда нима бор? Бир карич тил бор, ишлайдиган калла бор, энг зарури юрагида миллат ва Ватан дарди бор. Бу хислатлар хаммада хам булавермайди. Лекин уша кудратли Хукумат нега шу нимжон, хеч нарсаси йук мухолифатдан тугри фойдаланиб, уз камчиликларини уша оркали аниклаб, тузатиб бориш урнига уни мажаклаб келмокда? Ахир кудратли одамни, нимжон одамга ташланиши адолатсизликку! Мажаклаб турмасак Мухолифат кучайиб кетади деб, Хукумат уйласа, тугри ишласин. Яхши ишлайдиган Хукуматнинг мухолифати, мажаклаб турилмаса хам хеч качон кучая олмайди. Сиёсий ракобат бор жойдагина хаёт яхши булади. Ахир хаммамизнинг максадимиз битта- Узбекистон халкининг фаровонлигику.
Бир юрт фарзандларининг бугунга келиб, бир бирини тушуна олмай, бир-бирларига токатсиз булиб бораётганликлари сабабларини тахлил килишга узимча ботиндим. Менимча хозирги муносабатларнинг юзага келишида иккала томоннинг хам маълум даражада айблари бор. Хукуматнинг айбдорлиги: Авваламбор унинг узгача фикрга ута токатсизлигидадур.Мен узим хамма нарсани биламан, хамма ишни эплайман, дейишлик-худбинликдир. Хукуматнинг иккинчи айби-унинг ута вахимапарастлигидир. Оддийгина бошкача фикрга эга одамдан шубхаланиб, саросимага тушиб, бундан ката фожеа яратиш ва унга жабр килиш юраги тор одамларнинг иши. “Торга- тор, кенгга-кенг-бу дуне” деганларидек, олийжаноб одамларга багрикенглик ярашади.
Арзимаган
нарсага
вахима
килиб, одамларни камаш,
узидан
кунгли
туладиган,
кучли
Хукуматнинг иши
эмас. Хукуматнинг
учинчи айби,
унинг
миш-мишларга
асосланиб,
иш юритишидир.
Хозирда
мамлакат
микёсида кенг
тармок отган
тизимда,
минглаб одамлар уз
тушунчалари доирасида
фикрлаб,
жуда
куп халол одамларга хасад килиб,
миш-мишлар
етказиш бериш
оркали кун
курмокдалар.
Натижада куп
одамлар
ушаларнинг
етказган
нотугри
маълумотлари эвазига
таъкибга олинмокда. Бу эса мамлакатда адолатсизликни илдиз оттириб юбортирди. Бу адолатсизликка биринчи уринда мухолифат аъзолари учраетганлигини ачинарли холдир.
Мухолифатнинг айбдорлиги: Мухолифатда хам мен юкорида курсатиб утган, Хукуматнинг камчиликлари учрайди.Чунки икки томон хам бир миллатнинг вакилларидир. Тенг килмаса, учратмас деганлари хам шу булса керак. Мухолифат рахбарларининг биринчи айби уз кучларига тугри бахо бера олмай, эхтиросларга берилиб, вазиятни аник бахолай билмасликларидир. Эллик минг аъзоларим бор, деб баёнот бераётган лидер хеч булмаганда унта аъзосини номини тугри айта олиши шарт эмасми? Ахир партия дегани, бу жамоа дегани. Жамоани эса боглаб турувчи уз механизми булади. Мамлакат ичидаги аъзолари билан 15 йилдан буён алокани узиб куйган мухолифат рахбари, уларни номидан гапирганда хеч булмаганда улар билан вакти-вактида маслахатлашиб турган булиши керак эди.
Демак мухолифатнинг биринчи айби, уз структурасига эътиборсизлик билан караб
келгани
окибатида,
уни
ишчи
механизмини саклаб
кололмаганидадир.
Иккинчидан: Хар кандай сиесий чикиш килганда ута эхтиёткор булиш маъкулрокдир. Мавжуд вазиятни тугри тахлил килган лидер, уз чикишлари “окибати”ни олдиндан кура билиши шарт. Унинг чикишлари окибатида агар унлаб одамлар таъкиб килиниб, нохак камокка олинадиган булса, у бу учун жавобгарликни хис килиб туриши максадга муофикдир.
Нохак жабр курганларни ахволидан хабардор булиб туриш - унинг масъулиятидир. Афсуски мухолифатнинг куплаб аъзолари шунаканги бемаъни сабаблар билан камалиб кетдилар ва уз сафдошлари орасидаги гоявий хамжихатликни сезмадилар. Хуллас бугун Хукумат билан халк орасида кандай хаетий узоклик булса, мухолифат рахбарлари билан уларнинг оддий аъзолари уртасида хам шунга якин узоклик мавжуддир. Мана шу нарсага этиборсизлик билан каралиб келинганлиги, мухолифат кучларининг кураш шаштини анча сусайтириб юборганлиги сабабларидан бири булса ажаб эмас. Одамларни бехудага камалиб колишларини олдини олишга йул тополмаганлиги, мухолифатнинг албатта камчилигидир.
Мухолифатнинг (асосан рахбарларининг) учинчи камчилиги деб, мен уни мамлакат ичига тезрок кайтишга йул изламаганида деб биламан. Кушни Тожикистонда канча кон тукилди, неча йил уруш булди. Лекин мухолифат билан хукумат охир окибат ярашди. Бу муаммога, Эрон аралашди, Россия аралашди ва йули топилди. Кирк йил уришиб, кейин ярашиб кетганлар тарихда куп учрайди. Узбекистон халкини равнакига хизмат килиш учун, дипломатик каналлардан тулик фойдаланиб, уз максад ва гояларимизни тезрок тадбик этилиши учун, бу борада имкониятлар излашимиз керак эди. Хар ким уз килмиши учун, Оллохнинг ва бандаларининг олдида узи жавобгар.
Лекин вакт кутиб турмайди,
мана орадан канча
вакт утдики хали узбек жамиятида нормал,
Хукуматга мухолиф куч
яратилмади. Окибат
нима булди?
Мен бировни айблаш фикридан йирокман. Бу хаммамизнинг камчилигимиз. Айникса орамизда бирлик, хамжихатлик йуклиги, арзимас нарсаларга аразлаб юришимиз, фикримизга кушилмайдиганлардан дарров узимизга душман яратиб олиб, уша билан курашишга киришиб кетишимиз, халкимиз минталитетидаги мен ёмон курадиган иллатлардир.
Президент
Каримов Мухолифатга
канчалик токатсиз
булмасин,
Мухолифат узбек
жамияти ичида яшаши ва
Узбекистонда хам бутун дунёда
булгани
сингари,
эркин, демократик,
дунёвий
фукаролик
жамияти куриш ишида
иштирок этиши зарурдир.
Буни
йулини
албатта излаб топиш керак. Хукумат
хам
бу ярашувдан ютган ва
Мухолифатнинг бегараз “хизмати”
эвазига уз камчиликларини
анчагина камайтирган булур эдими? Ота-боболаримиз ачитиб
гапирганни доимо
дуст
деб билишган.