МУХОЛИФАТГА
МУХОЛИФ МУЛОҲАЗАЛАР
Ушбудаги мақолаларнинг
барчаси 2007 йил
биринчи
ярмида
хорижий
ўзбекча
электрон саҳифалар
ҳисобланган
“ИСЁНКОР”,
“ТУРОНЗАМИН”,
“ВАТАНДОШ”
сайтларида
эълон қилинган.
МУАЛЛИФ
“МАМАТОВ МАДАМИНОВНИ ФОШ ЭТАДИ…”НИ ЎҚИБ
Яқин
бир ой ичида “Исёнкор”
саҳифасида бир
қанча чиқишлар
қилдим. “Бирлик”ми
ёки кўнгли кирлик?”,
“Муҳтарам олим
Абдураҳим Пўлатовга
жавоб хати” битикларимда
хориждаги ўзини
мухолифат етакчилари
ҳисобловчи айрим
шахслар ҳақида
озроқ ўз қарашларимни
билдириб ўтгандим.
Айнан шу икки
мақоламдан сўнг
баъзилар менга
нисбатан совуқроқ
муносабатга ўтгандек
ҳам бўлганди.
Бундай ҳол мен
учун янгилик эмас.Чунки
2005 йил баҳорида
“Шатранж” газетасида
Ўзбекистондаги
ўзини мухолифат
ҳисобловчи лўттибозларни
уриб чиққанимда
ҳам шундай ҳолатни
кўргандим. Буни
қарангки, менинг
нечоғлиқ тўғри
фикрда эканлигимни
мухолифатчи(?)
етакчилар(?)нинг
ўзлари тасдиқлаб
турибдилар. Лекин
мен ҳақ чиққанлигимдан
мутлақо мамнун
эмасман, аксинча-юрагим
йиғлайди, йиғлаяпти!!!
“Муҳтарам
олим Абдураҳим
Пўлатовга жавоб
хати”м чоп этилгач,
Домланинг ўзлари
қўнғироқ қилдилар
уйга. Ярим соатдан
кўпроқ
мулоҳазалар
билдирдилар бир
қанча масалаларда.
Бу энди алоҳида
мавзу!
Муҳтарам
Жаҳонгир Маматовнинг
чиқиши кимларгадир
қазидек танқис
туюлгандир балки,
аммо менинг юрагим
йиғлади яна! Сабаби,
ЎЗБЕКни бадном
қилишнинг энг
сийқа ва энг жирканч
кўринишига яна
бир карра гувоҳ
бўлдим мақолани
ўқигач…Ҳазрат
Алишер Навоийдан
бир таъкидни эсла-дим:”...Куфр
ичра ўлсам яхшироқ
аҳли дин олдинда
боргунча бу Исломим
ила!”
Мақолани
ўқиб, ХХ аср 80-йиллари
иккинчи ярмида
М.Горбачёв давридаги
“демократия”да
газеталаримизда
берилган саҳифа-саҳифа
чиқишлар кўз ўнгимдан
ўтди. Ўшанда ҳам
кўзга кўринган
олиму адабиётшуносу
ёзувчиларимиз
қатағон йиллари
ўзларининг пок
бўлганликларини
исботлаш учун
бош-қаларнинг
кирдикорларини
ёзиб, бир-бирларини
роса шарманда
қилгандилар. Мен
бироз янглишдим,
аввало Ўзбекнинг
номини СОТҚИНга
айлантириб қўяёзгандилар.
Орадан йигирма
йил ўтиб, тарих
такрор-ланаяпти
чоғи...
Мен
бу билан “Маматов
ҳақ ёки Мадаминов
муттаҳам эмас”,
деб қозилик қилмоқчи
эмасман. Ҳатто
ЛИДЕРнинг кирдикорини
одамлар билиб
қўйгани яхши!
Лекин мени шу
саволлар қийнай-ди:
“Ўзбек халқи бу
гапларни нима
учун энг охирида
билиши керак?”
“Жаҳонгир Маматов
нима учун шунча
қилмишни шу кунгача
халқдан яшириб
юрди?” “Сукут сақлашининг
ўзиёқ Салай Мадаминовга
хайрихоҳлик эмасми?”
“12-14 йил аввалги кирдикорларни
букун ошкор этилишдан
ЎЗБЕК халқига
нима манфаат?”
Бу саволларга
мен муҳтарам Маматовнинг
ўзидан жўяли жавоб
олишни истар эдим.
Одам
боласи—аҳли суннат
ўз билиб-билмай
қилган гуноҳларидан
тавба қилиш учун
Ҳижратга кетади.
Ҳижрат Ҳаж ё Умра
бўлиши шарт эмас.
Сиз-чи, муҳтарам
жаноблар, Ўзбекни
шармисор этгани
ҳижратга чиққанмидингиз?
Энди
аччиқ бўлса ҳам
очиқ гапни айтайин:
“Мадаминов каби
жаноблар мухолифат
бўлганлиги учун
эмас, балки мухолифатликни
эплолмаганлиги
учун ҳам мамлакатни
тарк этиб кетганлар!”
Ишонмасангиз
биргина қиёсга
эътибор қаратинг:М.Солиҳ,
А.Пўлатов, Ж.Маматов
бир томон, Ис-лом
Каримов бир ўзи
бир томон бўлди!
Учта
куч битта кучга
қарши тура олмади!
Шунинг ўзи шармандалик
эмасмиди?! Бу шармандаликни
ювиш учун бугунга
келиб бир-бирларини
шарманда қилишга
тиришиб ётибдилар.
Булардан иккитаси
яна ПРЕЗИДЕНТлик
даъвосида! Энди
яна савол туғилиши
табиий: ”Ўзларининг
аҳволоти ҳавас
қилгулик эмас,
шу аҳволда ЎЗБЕКка
нима манфаат келтира
олади бу ЛИДЕРлар?”
Бойликми? Ўзлари
кимнингдир бераридан
умидвор-ку! Балки
ҳамжиҳатлик олиб
келишар? Ўзлари
шу нарсага етишолмаяптилар-ку!..
Рус
аслзодаларига
хос бир хислатга
жуда ҳавасим келади-дуэлга
чиққанлар!...Бизнинг
“мухо-лифат”
деб аталмиш “асилзода”лар
дуэл деганда бир-бирини
ёзишни тушунадилар...Икки
ўртада маломатни
бағри кенг ХАЛҚ
кўтариб юриши
керак!
Энди
маломат ҳам майдалашмагани
маъқул. Бироқ Эҳтиросми,
Шошма-шошарликми
панд бериб қўяди
уларга. Бу ҳолни
Маматовда ҳам
кўриш мумкин.
У икки шахсни
қиёслашда уларнинг
АЁЛИни ҳам мисол
келтиради. Ҳар
хатбошида ХУДОни
тилга олиб турган
Маматов ҳеч бўлмаганда
мусул-мончилик
юзасидан ўзгалар
ҲАРАМИга кўз ташламаслиги
шарт эди.
Мақолани
ўқиб чиқиб, Алихонтўра
Соғуний ҳазратларининг
бир таъкидлари
ёдимдан кечди:
«Ўзбек халқи наҳорги
ошга уюшгандек
ҳар бир ишда уюшқоқлик
қилганда эди ҳеч
маҳал, ҳеч кимга
қарам ва мутеъ
бўлмасди!”
Мен
бу таъкиднинг
«Ўзбек халқи” қисмини
«Ўзбек етакчилари”,
деб тушундим.
Сиз-чи, азизлар?
КЎРГАННИ ЭШИТГАН ЕНГИБДИ...
Дунёнинг
ишлари қизиқ!
Ҳар кимнинг ўзига
яраша заиф нуқтаси
бўларкан. Ҳатто
бутун бир жамоанинг
ҳам. Миллатимиз
раҳнамолигининг
даъвогарлари
тарихдан ўзаро
уюша олмаганлар.
Ҳаттоки, ота билан
ўғил ҳам. Мисол
учун: Чингизхон
босқини даврида
Хоразмшоҳ ўз ўғли
Жало-лиддин Мангуберди
(асли Менглибурни)
билан ўзаро бир
тўхтамга кела
олмаганлари боисидан
жабрини оддий
фуқаро Соҳибқирон
империяси вужудга
келгунга қадар
тортди. Ёки Чин-гизхонгача
ҳам Александр
Македонский босқинига
қарши турган сўғду
массагетлар саркар-далари
орасидаги парокандалик
жабри яна халқни
қулликка маҳкум
этди. Ўрусия босқинидаги
Ҳўқанду Хоразм
ва Тошканд хонликлари,
Бухоро амирлиги
орасидаги келишмовчилик
Туркис-тонни Чор
Ўрусиёсига муте
зтиб қўйган бўлса,
Қизил Империя
даврида Она Туркистон
чорбўлак қилинди.
Асосий оғирлик
яна оддий фуқарога
келиб тушди. Ва
бу ҳол ҳали-ҳануз
давом этмоқ-даки,
унинг охири йўқдек
гўё…
Ўзини
миллат фахри санаётганларнинг
бугунги ҳолати
қайсидир жиҳатдан
Ассурийлар, Македонлар,
Чингизийлар, Араблар,
Ўрусиёликлар
босқини давридаги
тарқоқликнинг
узвий давомига
ўхшайди. Йўқ, бироз
янглишдим чоғи,
ўхшайди эмас,
баайни ўзи!
Гапнинг
очиғи, ХХ аср 80-йиллари
иккинчи ярми,
90-йиллари бошида
оддий фуқаро-талабаю
ишчи, хизматчию
зиёли аксарият
бугун ўзини МУХОЛИФАТ
санаб юрган раҳнамоларга
ишонган ва эргашган
эди. Бироқ ҳозир 21-асрнинг
7-йили! Вазият ҳам,
одамлар дунёқараши
ҳам ўзгарган,
шу баробарида
ўзини МУХОЛИФАТ
санаб юрган раҳнамолар
ҳам, уларнинг
мафкуравий тараф-дорлари
ҳам! Бугунги кунда
Халққа нима керак?
Ва ўша керак нарсанинг
энг зарури НИМА?
Менинг назаримда,
одамлар қуруқ
тортишувлару
қоп-қоп ваъдалардан
буткул чарчаган,
тўйган! Бугун
БИЗга маънавий
озиқ зарур! Негаки,
ҳозир маънавий
мадад бўладиган
манбалар: телевидение,
даврий нашрлар
олди-қочди бошқотирмалару
бетайин яллачилар
ташвиқотидан
тў-либ тошган.
Китобхонлик даражаси
ўта паст! Чунки
чоп этилаётган
китобларнинг
савияси жуда ўлик!
Кабел тармоғидан
асосан Россия
телеканаллари
дастурларини
кўриш мумкин.
Энг даҳшат-лиси,
деярли барча қишлоқларда
электр таъминоти
маълум вақт билан
чегаралаб қўйилганлиги
учун аҳоли ташқи
дунёдан анчайин
узилишиб қолган.
Навбатдаги зарурият
бу-иқтисодий масала!
Ойлаб маош олмайдиган
ва кўпинча маош
ўрнига гуруч,
ўтмас кийим ё
пойабзал, дўконларда
ўт-май қолган
макорон, вермишелни
оладиган қишлоқ
аҳолиси; ишсиз
қолган кўплаб
шаҳарликлар бугун ўзини
МУХОЛИФАТ санаб
юрган раҳнамоларни
деярли эсламай
ҳам қўйган. Чунки
“Ҳолва деган билан
оғиз ширин бўлиб
қолмайди-да!” Қишлоқлардаги
илғор кишилар
бугун ФЕРМЕРлар
ҳисобланадилар.
Бироқ аксариятининг
аҳволига йиғлайдиган
маймуннинг ўзи
анқога шафеъ!
Бутун-бутун қишлоқлардаги
кўпчилик эр-йигитлар
тирикчилик ташвишида
тариқдек тарқаб
кет-ганлар.
Энди савол туғилади:
мамлакатдаги
шунча муаммо бир
четда қолиб, бир-бирига
қора чапиб, ёқа
бўғишаётган ўзини
МУХОЛИФАТ санаб
юрган раҳнамолардан
оддий фуқаро нимани
умид қилсин?
Энди шаҳарга,
аниқроғи, пойтахтга
салгина назар
ташлайлик. Бу
ерга келиб ўрнашган
бир тои-фа эиёлиларнинг
кўпчилиги эса,
Маддоҳликни
бўйинча қилиб
олганлар. Аслида
улар ҳам ўз вақти-да “Бирлик”да бўлишган. Яна
бир тоифа-ёлланма
ишчиликка келганлар
бўлиб, уларнинг
асосий қисми
18-35 ёшли қиз-жувонлару
эр-йигитлардан
иборат. Ҳар куни
иш топишларига
кафолат йўқ, лекин
умид бор! ...Ҳа, фақат
шу нарсага умид
бор, ўзини МУХОЛИФАТ
санаб юрган раҳнамоларга
эмас!..
Тўғри
гап аччиқ бўлади!
Аччиқни эса, ҳамма
ҳам хуш кўравермайди!
Бу билан мен “ўзини
МУХОЛИФАТ санаб
юрган раҳнамолар
Ўзбекистонга
келиб, аҳоли турмуш
даражасини ҳар
жиҳатдан яхшилаб
берсинлар!”-деган
талаб ё фикрни
билдираётганим
йўқ, билдирмайман
ҳам. Шу баробарида
ўзини МУХОЛИФАТ
санаб юрган раҳнамолар
ва уларнинг яқин(!)ҳамфикрлари
бу орада Ўзбекистонга
келишга иштиёқманд
эмасликларига
ҳам фаҳмим етади.
Ҳозирги кунда оддий фуқаро нафақат иш ўрнини, маошини, соғлигини йўқотмоқда, балки яшаб турган уй-жойидан ҳам ўзи истамаган ҳолда кўчирилмоқда. Масалан, шундай кўнгилсиз воқеа Наманган вилоятида юз берди. Чегарага яқинроқ ҳудуддаги аҳолининг уйлари ҳар бир хонадон учун 5000 АҚШ долларида баҳоланиб, келишув қилинган ҳокимият томонидан. Охир-оқибат Ўзбек пулида 3.000.000 сўм (тахминан 2400 Ақш долларига тенг!)дан берилган, холос. Бун-дай ҳол Тошкентда ҳам мавжуд. Бешёғоч даҳасига яқин “Арпапоя” кўчасидаги бир қанча хонадон Жанубий Кореялик пулдорларга ва Россиянинг “Лукойл” ташкилотига сотилган. Корейслар 36 минг АҚШ долларидан, руслар 22 ярим минг АҚШ долларида нарх белгилаганлар. Энг фожиали томони нархни хонадон эгаси эмас, қандайдир вакиллар белгилашган. Бундан-да фожиалиси, ерларни хусусийлаштириш ҳақида Ҳукумат қарори мавжуд. Бу дегани, ерни сотиб олган одам ким бўлишидан қатиъназар унинг эгаси ҳисобланади. Энди савол туғилади: Ўзбекистондаги ер-мулк русларга ё корейсларга нима учун зарур? Шунинг учунки, Улаl