Юсуф Жумаев.  Шеърлар
 


Ун учинчи май куёш  кора конга ботган кун

 

 

Зулук ва Подшо

 

Сизни дейдилар зулук,

Кошкийди булсайди рост.

Зулук факат нотоза

Конни суради холос.

 

Сиз-чи, факат сурасиз

Менинг тоза конимни.

Тун-кун сурbб сугуриб

Олаяпсиз жонимни.

 

Майли эл конин суринг

Суринг меникини хам.

Факатгина нотоза

Кисмини, шохи олам.

2.05

 

Уялмайди Ватанидан жудолигидан,

Олтин юрти талонлиги, гадолигидан.

Хоинлиги, жохиллиги  адолигидан

Худо уялар, бу халкка худолигидан.

 

Уялмайди куёнлиги – бедиллигидан

Карлигидан, курлигидан, бетиллигидан.

Залолатнинг балчигида бадгиллигидан,

Расул уялар бу халкка расуллигидан.

 

Уялмайди золимларга шотирлигидан

Калхатларга маддохлиги – зокирлигидан.

Хиёнатнинг баткогида собирлигидан

Юсуф уялар бу халкка шоирлигидан.

28.05.

 

Шохим, сизни шеъримда

Роса  мехмон этганман.

Буёгимда борини

Огзинггизга тутганман.

 

1

Балки купдир, балки оз

Тотгандирсиз тузимни.

Нечун бу кун, султоним,

Уймокчисиз кузимни.

 

Едирганман, унитманг

Бошинггизга етади.

Жонимга касд этасиз,

Сизни тузим тутади.

2.05.

 

Илтимосим, шоирлар

Бири бирингни еманг.

Эй хасадда собирлар

Бири бирингни еманг!

 

Саноги йук олимлар,

Бири  бирингни еманг.

Жахолатда салимлар

Бири  бирингни еманг.

 

Эй ахли мухолифат,

Бири бирингни еманг!

Сафдош сафдошга офат

Бири бирингни еманг!

 

Эй халким, шурлик сукир

Бири бирингни еманг!

Ога огага кашкир

Бири бирингни еманг.

 

Биламан, очсиз гуё

Эгасиз дайди саксиз.

Кераксизсиз подшога

Каминага кераксиз.

 

Сизни узим бокаман

Чорвадорман, дехконман.

Сохибитожмасману

Лек сохиби кетмонман.

 

Наф учун ёвни деманг

Бири бирингни денглар.

Бир бирингни егунча

Мана тузимни енглар.

2

Барингни килай мехмон

Бири бирингни денглар.

Гарк пишиб етилгандир

Мана узумим енглар.

 

Сигирим куп тиш керак

Чорасини кураман.

Сизга музкаймок эмас

Кайнок каймок бераман.

 

Кучкор бокканман семиз

Бирлаш узбек боласи.

Хаммангизни туйгазар

Жониворнинг калласи.

 

Наф учун ёвни деманг

Бири бирингни денглар.

Мен туйгаза олмасам

Ганим бошини енглар.

2.05.

 

 

«Ватан она»  дейсан, дейсан «онажон»

Сенинг масканингдир калбимнинг тури.

Онанг булса, эй эл – эй ахли нодон

Нега бир золимга килгансан чури.

 

Золим гар хохласа сотар сув текин

Хохласа хурлайди онажонингни.

Хохласа килади ялангоч, юпун,

Хохласа зурлайди онажонингни.

 

Маддох шоирларинг, пирларинг маддох

Риёкор зотларга мурид, риёкор.

Онафурушларни кечирмас оллох,

Тириклай дуззахда яшарсан шахкор.

 

Ватан она дейсан, сиртлонлар гажир,

Онани йирткичга гажитарми эр?!

Багрини бурдалар кутурган кашкир,

Мунгли кузларини кара кузгун ер.

 

Ватан она дейсан, Ватаннинг шури

Эй сен чурибачча,  тупрогинг гирён.

Нега бир золимга этгансан чури

3

Нега зурлаб ётар онангни шайтон.

3-7.05.

Хамма узин гулман дейди,

Мен эса сомондирман.

Шунча гулнинг ичига

битта сомон  хам керак.

 

Барча мен бустон дейди,

Мен-чи, биёбондирман.

Шунча  бустон ичига

Бир  биёбон хам керак.

 

Барча мен осмон дейди,

Мен эса вайрондирман.

Шунча осмон ичига

Битта вайрон хам керак.

 

Хамма окил – шохпараст,

Мен хакгуй нодондирман.

Шунча окил ичига

Битта нодон хам керак.

 

Хамма мен «авлиё» дер

Гунохкор инсондирман.

Бу авлиё кавмга

Битта инсон хам керак.

 

Йукса элга куз тегар

Барча нек, ёмондирман.

Шунча яхши ичига

Битта ёмон хам керак.

3.05.

 

Жазо

 

Кадимдан хам бурунрок

Замонларда бегумон.

Булган экан кухна юрт

Номи экан Гаристон.

 

Гаристонни юз йилча

Бошкарган бир бесакол.

Тожни бошидан куймай

Тахтда жон берибди чол.

 

4

Беугил экан нокас

Гар кизи булган тождор.

Канжик боласи канжик

Морнинг боласидир мор.

 

Бесакол шох Ватанни

Баччахона этган, гар

Кизи гархона этган

Бачча пушти баччагар.

 

Шу боисдан шурлик юрт

Гаристон деб аталган.

Гарга айланган кавм

Дунё буйлаб сотилган.

 

Тангри мадади билан

Эрлар исён этибди.

Гар подшонинг тахтдаги

Бахтли куни битибди.

 

Фидолар дебти: камдир

Гарга улимжазоси.

Донишларга етибди

Асл эрлар нидоси.

 

Машварат айлашибди

Донишлар бехад узок.

Хукм: эркаксиз жойда

Саклансин суюкоёк.

 

Дод дебти гар малика

Буйнимга солинг сиртмок.

Куксимга уринг пичок

Утда куйдиринг, бирок.

 

Жазо берманглар бундок

Хукминггиз мунча совук.

Улимдан огир жазо

Беришга хаккинггиз йук.

 

Малика эътирози

Олинмас инобатга.

Куникинг хукм катъий

Урин йук шикоятга.

 

5

Беаёвнинг жазоси

Беаёв булган экан.

Уч кунда ичи ёниб

Эрсираб улган экан.

5.05.

 

Нега сайрайсан булбул, бу тупрокда хамма кар

Ишкда дилни килма сел, бу тупрокда хамма гар.

 

Йулдош излама бургут, хеч кимдан этма умид

Хеч ким олмас кукка йул,  бу тупрокда хамма хар.

 

Бу эл багри кук деб чин, багрин кузлама лочин

Подшо шиширган нукул, бу тупрокда хамма шар.

 

Вафо эт вафо кутма, Юсуф, зинхор унутма,

Ёр ётларга тутар гул,  бу тупрокда хамма гар.

6.05.

 

Гар аёл ривояти

 

Бир замон бир шахарда

Гар аёл утган экан.

Эркак курса ортидан

Эринмай кетган экан.

 

Итми, битми фарки йук

Эриркан эркак курса.

Армонидир туну кун

Купкарида от сурса.

 

Шахар ахлини бадном

Айлар экан гар жувон.

Карриб, мункиллаб улгач

Хамма булибди шодон.

 

Дебтилар энди юртнинг

Номин кора этолмас.

Дуч келган эркакларнинг

Ортларидан кетолмас.

 

Эл гур казиб майитнинг

Устига хок уйдилар.

Тагин кабрга тогдек

Кабр тоши куйдилар.

6

Байрамона азадан

Барча шод эди бирок

Ёмон хабар таркалди

Дилларни босди титрок.

Гар кампир ярим тунда

Кабрни тарк этибди.

Мозор тошини ёриб,

Эркак излаб кетибди.

6.05.

 

Шу лаганбардор элнинг

Кусури менда хам бор.

Мен хам она халкимдек

Подшога лаганбардор.

 

Рахм этмай отимга

Туну кун эндираман.

Шурликка кеча кундуз

Подшони миндираман.

 

Отимдан тушурмайман

Узок йиллардан буён.

Ёкиб колган .. .  бошка от

Истамас отчи султон.

 

Хордик олмас жонивор

Бошин куймайди ерга.

Отимдан тушмас подшо

Кирганда хам кабрга.

 

Хушомадгуй кавммиз

Шу боис худо урар.

Махшарда хам подшойим

Отимни миниб юрар.

6.05.

 

Шурлик излаяпсан дардингга даво

Афсус, дардларингнинг йукдир саноги.

Никохингда ажал, бошингда бало

Учай деб турибди  умринг чироги.

 

Хамма гузал олса сен олдинг ажал

Хиёнаткор аёл, бегам, бевафо.

Ажал билан яшаб, эй холи усал

Бесанок дардингга излайсан даво.

7

Сенсан назаримда, шурлик, беимдод,

Забт этган хаёлим туманларимни.

Калбидаги укдан улаётган зот

Олмокчи пойининг тиканларини.

6.05.

 

Бу халк улиб кетган  юз йиллар бурун

Мен уни тирик деб  дардлар айтибман.

Шоирлар улуг деб куйлашган мамнун

Мен уни буюк деб дардлар айтибман.

 

Хожи шуароси  хожи султони

Ёлгон суйлайдиган, ёлгонистон юрт.

Калхат кашкирларнинг кенг дастурхони

Улкан кабристонда  топдим таваллуд.

 

Хеч кимда кулок йук, куз йук, забон йук,

Бесанок уликлар, бесанок лошлар.

Йирткичлар кароги ёнади совук,

Ейилган юраклар, ейилган бошлар.

 

Бир кун Гуруглилар тугилар аён

Армонлар кулиман, дардлар кулиман.

Булажак Туркистон, булажак Турон

Улкан кабристоннинг каровулиман.

6.05.

 

Дунёдаги барча жон тушган ишкинг домига

Юзингнинг кундузига, сочларингнинг шомига.

 

Барча ошикнинг охи колиб кетди заминда

Меники етди Аръшга – осмонларнинг томига.

 

Беишкларнинг косаси висол болидан лим-лим

Хижрон касали теккан каминанинг жомига.

 

Буйларинг зиёдадир Масихнинг кафасидан

Бошимни муносиб кур  оёгинг икромига.

 

Жонни жонога топшир, танни топшир тупрокка,

Ошик Юсуф, буйсунган  мухаббат низомига.

28.05.

 

Кимдир огир оёк, оёги огир

Подшо огир кулок, огир кулокдир.

8

Унга эл дардини суйлама шоир

Дарди етарлидир, холи чатокдир.

 

Холига ачингин булсада кофир

Дарди дардлар ичра нодир булибди.

Хамма оёгидан буларди огир

Подшо кулогидан огир булибди.

8.05.

 

Донишга деди йигит:

Ёрим гар чикди уят.

--фахрлан, юртда гарлик—

Гунох эмас фазилат.

 

Донишга деди хакгуй:

Сотиб кетди ёроним.

--Укинмагин, хиёнат

Фазилатдир, мехмоним.

 

Донишга деди ота:

Углим угирлик килди

--Фахрлангин, угирлик—

Букун фазилат булди.

 

Она дер, эвох, углим

Ёрини кушди шохга.

--Бизнинг юртда фахр бу

Шукр килинг оллохга.

 

Донишга деди бир чол:

Болам тугри суз, халол.

--Бу уят! Бизнинг юртда

Поклик гунох, оксокол.

29.05.

 

Нималар килмадинг, эй сен карри сак,

Мазлумлар бошида килич кайрайсан.

Киёмат кунида, фалак, гар фалак

Машрабнинг кузига кандок карайсан?!

 

Бобурга бол эмас ичирдинг захар

Гарчи чакмок булиб нурдан сайрайсан.

Юзма юз келганда келганда махшар

Чулпоннинг кузига кандок карайсан?!

 

9

Разиллар тириклай жаннатда, курдик

Дуззахнинг утида эрни урайсан.

Эй сен карри канжик, эй моча, шурлик

Шайхзода кузига кандок карайсан?!

 

Золимга тождирсан, мушфикка тукмок

Разолат углингдир, хиёнат кизинг.

Туркистон кузига карайсан кандок

Ё фалак, курмисан, сукирми кузинг?!

28.05.

 

Ишонма тилларин  диёнатига

Дустларинг ганимдан баттар, ложарам.

Тайёр тур ёрингнинг хиёнатига

Тайёр тур болангнинг пандларига хам.

 

Белингдан булган хам беради фириб

Жигарингдан келар балою казо.

Коп кора тупрокка кетасан кириб

Боланг ёвинг билан этади ялло.

 

Йук гамнинг манглайга битилмагани

Кочиб кетолмайсан битилганидан.

Улдирар балонинг кутилмагани

Кутулса булади кутулганидан.

 

Ишонма тилларин иноятига

Хешларинг ёвингдан баттар, ложарам.

Тайёр тур ёрингнинг  хиёнатига

Кутиб тур болангнинг хиёнатин хам.

27.05.

 

Севилган инсонга яшамок осон

Балолар ичра хам юради хуррам.

Бахтиёр ошикка якиндир осмон

Осмон ховучида хар дами байрам.

 

Афсуски, мен учун яшамок огир

Харсанг остидаги анордек дил хам.

Кон булиб сачрайди осмонга багир

Осмон жуда олис, хар дамим мотам.

27.05.

 

Мендан сурасайди, яратган бузрук

Бас килиб калбимдан умид юлишни.

10

Кай бирин танлайсан нотовон, уксик,

Шоир булишними, бахли булишни.

 

Бир умр юракдан йигладим гирён

Фалак бас этмади калбни тилишни.

Шоир булар экан бахти йук инсон,

Танлар эдим факат бахтли булишни.

27.05.

 

Сен  куткарай деган омонат кема

Аллакачон чуккан, чукмагил кунгил.

Юртни хоинлардан асрайман дема

Аллакачон булган шурлик Ватан кул.

 

Нечун бу гар элнинг  гамини ейсан,

Конли карогимда конинг тизилган

Золимлар бу халкни  бузмокчи дейсан

Эвох, аллакачон бу халк бузилган.

 

Ёлгиз дил этолмас  бир юртни обод

Саригнинг рангги хам ранггимча сулмас.

Улганга шифо деб  бошингда мамот

Бузилган аёлни киз килиб булмас.

26-29.05.

 

Кукда учаяпман деб гердаймагин, эй чивин,

Сен канот коккан жойлар осмон эмасдир асло.

Фалакни забт этдим деб, чумчук,  булмагин мамнун

Сен парвоз этган манзил  зинхор аталмас само.

 

Осмонда учаяпман  демагил, куршапалак,

Ахир, сукир, дарахтнинг учида эмас осмон.

Эй канотли чумоли пойимда дема фалак,

Кук айламайди сени икки оламда мехмон.

 

Осмон измимда дея, товук кокарсан канот,

Шоирман деган каби калам тутган нодоно.

Машрабдек юксакларга лойик шоир деган от,

Бургутлар кутарилган  юксаклик эрур само.

31.05.

 

Мени улдирар калбим,

Тилка юрагим худкуш.

Гуё жуфтин йукотиб

Тошга бош урган оккуш.

11

Мени улдирар калбим

Кон булиб конга кирган.

Армонлар тошларига

Узин ургани урган.

 

Гам тошига уради